ایدی مدیر وبلاگ farhad_guitar     شماره همراه [phone]  (فرهاد مصلی نژاد)

 
 

پيانوها چگونه در تهران به صدا درآمدند؟

 

میراث خبر، سرويس هنر _ اولين بار در زمان مظفرالدين شاه چند آهنگ ايراني توسط لومر موس مدرسه موزيك نظام براي پيانو نوشته شد
تاريخچه ورود پيانو به ايران به اواخر دوران سلطنت ناصرالدين شاه برمي گردد، آن زمان اما كسي نواختن با اين ساز را در اندروني نمي دانسته است. روح الله خالقي در كتاب سرگذشت موسيقي ايران از قول معيرالممالك _ نوه ناصرالدين شاه و گردآوردنده كتاب خاطرات او _ در اين باره مي نويسد: «در بالاخانه انيس الدوله پيانويي بود كه هيچ كس از اصل اندرون زدن آن را نمي دانست. در آن زمان 5 يا 6 پيانو بيشتر در تهران نبود.» گويا در اين دوران محمدصادق خان ملقب به سرورالملك از نوازندگان چيره دست پيانو بوده است، به همين خاطر مادر معيرالممالك (عصمت الدوله)، يكي از كنيزان خود را با نام تبسم، نزد محمدصادق خان مي فرستد تا نواختن پيانو بياموزد، و هر آن چه را كه آموزش ديده به عصمت الملوك منتقل كند. طبق گفته معيرالممالك «اين كار بين خانم هاي اندروني شهرتي بسزا يافت و شاه را هم خوش آمد. مادرم خدمت شاه مي ماند و پيانو مي زد.»
در سفرنامه مظفرالدين شاه نيز به اين مطلب اشاره شده كه قطعه اي شامل قسمتي از آواز چهارگاه و همايون و ماهور با چند تصنيف به دستور او توسط لومر مختص اجرا با پيانو نوشته شده است. در اين .سفرنامه همچنين دستور خريد چند ارگ و پيانو آورده شده است

       اغلب نوازندگان پيانو در سال هاي آغازين، از شاگردان مدرسه موزيك نظام بودند كه از ميان آنها مي توانيم به ناصر همايون پيشخدمت مخصوص مظفرالدين شاه اشاره كنيم كه در دارالفنون با نواختن پيانو و ساير ابزار موسيقي آشنا شده بود. معتمد الملك يحياييان نيز كه ابتدا تار مي زد و بعد به پيانو روي آورد، از جمله اين افراد است. نكته جالبي كه مي توان در مورد او به آن اشاره داشت .تاسيس بيمارستان شفا است كه در خيابان شهدا واقع شده است
محمود مفخم ملقب به مفخم الممالك نيز از ديگر نوازندگان پيانو و از جمله افرادي بود كه كلاس هاي .آموزش پيانو داير كرد. اين كلاس ها در زمان خود با استقبال نيز مواجه شد
اما در ميان نوازندگاني كه به آنها اشاره شد، مشير همايون جايگاه ويژه اي دارد. با توجه به صفحاتي كه از او باقي مانده، موسيقي دان ها به استادي او در اين رشته اذعان مي كنند. مشير همايون از جمله نوازندگاني بود كه در كنسرت انجمن اخوت شركت داشته است. اين برنامه ها كه در واقع مي توان به آنها عنوان اولين كنسرت هاي وطني را اطلاق كرد در باغ ظهيرالدوله برگزار مي شد. ظهيرالدوله خود باني تاسيس انجمن اخوت بود. از مشير همايون صفحاتي كه در كمپاني كلمبيا با همراهي آواز رضاقلي ميرزاي ظلي ضبط كرده، به جاي مانده است. او به جز موسيقي، ذوق ادبي هم داشته به طوري كه علاوه بر سرودن شهر، قطعات نمايشي منظومي برگرفته از اشعار فردوسي، حافظ و سعدي را هم براي اجرا .آماده مي كرده است
از ميان شاگردان مشير همايون نام شاگردان او بيش از سايرين معروف شدند، حسين استوار و مرتضي محجوب. پدر محجوب از اولين كافه هاي لاله زار را داير كرده بود كه در آن جا پسرانش ويلون و پيانو مي زدند. گويا در سالن سينما فاروس هم كنسرتي برگزار شده كه محجوب 10 ساله در آن پيانو .مي نواخته است.